İran’da zorunlu örtünme kurallarına uymadan canlı müzik performansı sergileyen 29 yaşındaki şarkıcı Parastoo Ahmadi ve çalışma ekibine verilen 74 kırbaç cezası, temyiz mahkemesi tarafından duruşma yapılmaksızın kesinleştirildi. Karar, kadınların kamusal alandaki varoluş mücadelesi ve sanatsal ifade özgürlüğü tartışmalarını yeniden alevlendirdi.
Dijital Konsere Soruşturma ve Ağır Yaptırımlar
Parastoo Ahmadi, Aralık 2024 tarihinde YouTube üzerinden yayınlanan konserinde kolsuz giysisiyle başörtüsüz olarak sahne almıştı. Milyonlarca kullanıcıya ulaşarak yoğun ilgi gören video kaydının ardından yargı makamları, yayının yasal ve kültürel çerçeveyi çiğnediğini öne sürerek adli süreç başlattı.
Kum kentindeki ceza mahkemesi, geçtiğimiz haziran ayında genç sanatçı ile beraberindeki sekiz kişilik teknik ve müzik ekibini kamu ahlakını zedelemekle suçladı. Yargılama neticesinde sanıklara 74’er kırbaç cezasının yanı sıra yurt dışına çıkış engeli ve iki senelik mesleki faaliyet yasağı getirildi.
Hukukçuların ve Sanat Dünyasının Karara Tepkisi
Kararın ardından temyize başvuran savunma tarafı, üst mahkemenin herhangi bir duruşma gerçekleştirmeden itirazı geri çevirdiğini bildirdi. Süreci değerlendiren Ahmadi’nin avukatlarından biri şu sözleri kaydetti:
“Bize göre konser vermek kesinlikle bir suç teşkil etmiyordu. Mahkeme, para cezası veya daha hafif yaptırımlar seçeneği bulunmasına rağmen bu suçlamalar için verilebilecek en ağır cezalardan birini uyguladı”
Hukuk temsilcisi, kararın caydırıcılık yaratma hedefi taşıdığına dikkat çekerek ekledi:
“Temyiz Mahkemesi duruşma yapma seçeneği olmasına rağmen bunu tercih etmedi ve kararı aynen onadı. Bu kararın verilmesindeki temel amacın, benzer olayların tekrarlanmasını önlemek ve gözdağı vermek olduğu anlaşılıyor”
Yargı kararı sanat camiası ve insan hakları çevrelerinde güçlü bir dayanışma dalgası oluşturdu. Ünlü müzisyen Googoosh, sosyal medya hesabı üzerinden üzüntüsünü şu ifadelerle paylaştı:
“Umarım bu karanlık günler sona erer, kadınlar nasıl yaşayacaklarını ve giyineceklerini seçme özgürlüğünü yeniden kazanır ve değerli vatanımızda sanatsal ifade bir kez daha yeşerir”
Müzisyen Hüseyin Alizadeh ise tepkisini dile getirirken şu beyanda bulundu:
“Parastoo Ahmadi’nin yerine 70 kırbaç yemeye hazırım”
Uluslararası Af Örgütü, konuya ilişkin değerlendirmesinde kırbaç cezasının insan haklarına aykırı boyutunu şu sözlerle vurguladı:
“Kırbaç cezasının zalimane, insanlık dışı ve aşağılayıcı bir cezalandırma olduğunu ve işkence ile diğer kötü muamelelerin mutlak yasağını ihlal ettiğini”
Kadın Hakları Mücadelesi ve Artan Baskılar
Benzer bir uygulama Ocak 2024’te sosyal medyada başörtüsüz fotoğrafını paylaşan Kürt kökenli aktivist Roya Heshmati’ye de tatbik edilmiş ve Heshmati 74 kırbaç cezasına çarptırılmıştı. Kürt hakları kuruluşu Hengaw’ın aktardığına göre Heshmati, Tahran’daki savcılıkta kadın bir görevlinin zorla başını örttüğünü, ardından erkek bir görevlinin omzuna, sırtına, kalçasına ve bacaklarına kırbaçla vurduğunu ifade etmişti.
Ülkede 2022 senesinde 22 yaşındaki Mahsa Amini’nin ahlak polisince gözaltına alınmasının ardından yaşamını yitirmesiyle başlayan protestolar, kadınların giyim dayatmalarına karşı direnişini kitleselleştirdi. Güvenlik güçlerinin sert müdahalelerine rağmen pek çok kadın kamusal alanda saçlarını örtmeyi reddetmeyi sürdürüyor.
Düzenin Maslahatını Teşhis Konseyi Üyesi Golamali Haddad-Adel, denetimlerin durumuna ilişkin açıklamasında yetkililerin şu ifadelerine yer verdi:
“şu an için bu cepheye gerektiği kadar odaklanamadığını”
